30 Styczeń 2023 18:44
Nawigacja
Artykuły » PARAFIE » HISTORIA PARAFII GRABOWIEC
HISTORIA PARAFII GRABOWIEC

Gród istniał w XIII w., wzmiankowany w r. 1268. W 1388 r. przechodzi wraz z Ziemią Bełską na własność Ziemowita IV księcia mazowieckiego i bełskiego, który w r. 1397 nadaje prawa miejskie (polskie) oraz wznosi zamek. Prawo magdeburskie nadane w r. 1447 przywilejem Władysława I księcia mazowieckiego i bełskiego. Przyłączone do Korony w r. 1462. Spalone przez Tatarów w r. 1500. Dalsze przywileje otrzymało w latach: 1501, 1629. Do pierwszego rozbioru siedziba starostwa grodowego. Zniszczone przez pożar w r. 1814. Położone nad rzeczką Wolicą przy dawnej drodze z Krasnegostawu przez Hrubieszów na Ruś. Plan otwarty. Ośrodkiem obszerny, czworoboczny plac targowy. Układ ulic nieregularny, z zabudową drewnianą, nowszą, z końca w. XIX i w. XX. Kościół parafialny przy wschodniej pierzei placu. Na południowy wschód od miasta istniał zamek wzniesiony po r. 1388 przez Ziemowita IV księcia mazowieckiego i bełskiego. Zniszczony w r. 1500 przez Tatarów. Odnowiony i umocniony w latach: 1655-8 przez Stanisława Sarbiewskiego starostę hrubieszowskiego; ok. r. 1765 w ruinie; rozebrany do fundamentów w w. XIX. Położony niegdyś na wzgórzu zwanym Górą na którym ślady umocnień ziemnych; obecnie plan zamku zupełnie nieczytelny przez zalesienie.  
Fundacja parafii łacińskiej 2 II 1394 r., przez księcia Ziemowita IV. Potwierdzenie fundacji i erekcja kanoniczna parafii zostały dokonane przez bp. Jana Biskupca, 3 VIII 1431 r, który w następnych latach odbył tu dwa synody diecezjalne (1445 i 1449). Na synodzie w r. 1604 powołano do życia dekanat z siedzibą w Grabowcu (należały do niego par.: Dub, Grabowiec, Gródek, Dzierążnia, Łaszczów, Nabróż, Rachanie, Tyszowce i Wożuczyn). Dekanat ten istniał do końca w. XVIII. Później parafia grabowiecka przez długie lata należała do dekanatu hrubieszowskiego, a od r. 1974 do uchańskiego, obecnie jest ponownie siedzibą dekanatu. Do końca w. XVIII parafia należała do diecezji chełmskiej, następnie lubelskiej, a od 1992 r. weszła w skład diecezji zamojsko-lubaczowskiej .
Granice parafii zmieniały się w ciągu wieków. O wielkości jej terytorium można wyrobić sobie pogląd wyliczając parafie, które albo w całości, albo w jakiejś części z niej powstały: Gdeszyn, Horyszów Ruski, część parafii Horyszów Polski, Cześniki, Tuczępy, Werbkowice, Hostynne, Zawałów, Miączyn, Świdniki. Parafia Grabowiec była bardzo dobrze uposażona przede wszystkim dzięki księciu Ziemowitowi IV. Posiadała ona na własność wieś Żurawlów, łan ziemi wraz z łąkami i pastwiskami w Konstantynówce, dziesięciny, wolny wyrąb w lesie i wolny połów ryb w stawach. Przy parafii istniał szpital dla ubogich, o którego działalności posiadamy wzmianki już od początku w. XVII. Działał on jeszcze w II połowie w. XIX pod nazwą domu schronienia dla starców i kalek. Funkcjonowała również szkoła parafialna (w. XVI-XVIII).  
W życiu religijnym znaczną rolę odgrywały bractwa: różańcowe i szkaplerzne. W okresie późniejszym rozwijało się tercjarstwo. Od dawnych lat był tu znany kult św. Walentego (przed jego obraz w kościele przynoszone są chore dzieci). Przy parafii istniała biblioteka już w w. XVIII. Do r. 1875 wielu mieszkańców Grabowca było grekokatolikami. W Grabowcu posiadali oni swoją parafię i istniał tutaj dekanat unicki, który dzielił się na 10 par. (na terenie omawianej parafii łacińskiej istniało kilka kościołów unickich). Po kasacie unii kościoły greckokatolickie zamieniono na cerkwie. Trudnym okresem były czasy II wojny światowej: terror okupanta i działalność UPA, spora grupa Polaków dostała się do obozów koncentracyjnych i więzień, m.in. proboszcz, ks. Józef Czarnecki, uwięziony 13 VI 1941 r. (dalsze jego losy nie są znane). W r. 1943 Polaków wysiedlono z kilku wsi, a kościół parafialny zamieniono na magazyn zbożowy (otwarty dopiero 9 V 1945 r.).

W okresie międzywojennym w Grabowcu istniał także stary kościół unicki św. Kajetana wybudowany w r. 1864. (Na zdjęciu obok). Od kasaty unii aż do I wojny był zamieniony na cerkiew prawosławną.
 
W r. 1919 oddano go katolikom i w okresie międzywojennym mieściła się tutaj parafia neounicka. Podczas II wojny światowej używany ponownie przez prawosławnych. W r. 1954 został rozebrany z inicjatywy władz oświatowych (materiały budowlane zabrano na budowę internatu). Plebania, po spaleniu poprzedniej w czasie okupacji, mieściła się w latach powojennych się w starym domu parafialnym, adaptowanym na cele mieszkalne. Nowa, murowana, piętrowa, została wybudowana w latach 1978 - 1983.

Pierwszy kościół parafialny, pw. Matki Bożej i św. Mikołaja, powstał z fundacji księcia Ziemowita IV w r. 1394 (murowany z kamienia), w r. 1500 spalony przez Tatarów, odbudowany i ponownie spalony na początku w. XVII, odbudowany w latach 1625-1630, zniszczony w czasie najazdu szwedzkiego, odbudowany i konsekrowany w r. 1678 przez bp. Krzysztofa Święcickiego, spłonął, 14 X. 1814 r., w czasie pożaru miasta. Obecnie istniejący kościół, również pw. św. Mikołaja, pochodzi z r. 1855. Budowniczym był Fryderyk Libenau z Krasnegostawu, a po jego śmierci Ignacy Kaliniak. Fundusze na budowę złożyli właściciele okolicznych majątków i włościanie. W r. 1905 dobudowano 2 kaplice boczne, remontowany w r. 1948 (tynki), w r. 1953 polichromia (Adolf Zdzierski, Jerzy Leski, Witold Skulicz z ASP w Krakowie), remont dachu w r. 1963, w sierpniu 1973 r. malowanie wnętrza z usunięciem polichromii z 1953 r.

Późnoklasycystyczny. Orientowany. Murowany z cegły, otynkowany. Nawa prostokątna z prezbiterium wyższym, zamkniętym półkoliście, przy nim od strony północnej zakrystia, od południowej dawna zakrystia, obecnie kruchta. Przy nawie od stron: północnej i południowej dwie czworoboczne kaplice z r. 1905. Wewnątrz stropy płaskie. Elewacja frontowa z niszami, rozczłonkowana boniowanymi pilastrami podtrzymującymi belkowanie z kostkowym gzymsem. Szczyt trójkątny zwieńczony krosnem na sygnaturkę, zapewne z r. 1905. Dachy dwuspadowe, niższy nad prezbiterium, kryte blachą.

W ołtarzu głównym, neoklasycznym, z lat: 1935-37, dwa obrazy: MB Szkaplerznej z w. XVII i św. Mikołaja z w. XVIII. Ołtarz boczny w lewej kaplicy z obrazem św. Józefa (po r. 1905), a w prawej z obrazem nawrócenia św. Pawła. Ołtarz po lewej stronie nawy z obrazem św. Walentego z 1875 r. (mal. Władysław Czachórski), po prawej z obrazem św. Franciszka z ok. r. 1930. Obraz Jezusa Miłosiernego z r. 1996, mal. L. Waberski z Janowa Lubelskiego. Wystrój prezbiterium z r. 1996 wg. projektu Andrzeja Widelskiego z Lublina.

Na chórze muzycznym 8-głosowe organy z końca w. XIX, remontowane w latach 1962,1969 i 1974.

Obok kościoła dzwonnica zapewne współczesna z kościołem. Murowana z cegły, otynkowana. Czworoboczna. Dwukondygnacyjna, o podziałach ramowych, z boniowanymi narożnikami. Dach namiotowy, kryty blachą. W niej 2 dzwony ufundowane w r. 1957 i 1959. Poświęcone przez dziekana ks. Franciszka Osucha. 3 dzwony z 1932 r. zostały zabrane przez okupantów niemieckich.

Na placu przykościelnym są 2 pomniki: jeden z piaskowca, upamiętniający 1000-lecie chrztu Polski, drugi, również z piaskowca, wystawiony przez rodzinę Zawalskich. W nowym murze droga różańcowa: 15 stacji i kaplica z figurą NMP z Nazaretu z r. 2000. Obok parkingu, przy kościelnym murze, kapliczka z rzeźbą św. Krzysztofa z r. 1999.

 

 


 


 

Proboszczowie Parafii Grabowiec

1 Jan 1394
2 Jakub 1431
3 Walentyn 1497
4 Mateusz przed 1526
5 Stanisław Piotrowski po 1526
6 Jakub Uchański 1534 Erazm Zamojski
7 Jakub Ziemocki 1573
8 Marcin Małdrzykowski 1600
9 Stanisław Rodyszewski 1625
10 Bieleński 1650
11 Jasiński 1656
12 Biliński 1757
13 Józef Jan Łoza 1772
14 Kazimierz Malicki 1806
15 Wincenty Dudziński 1828-1849
16 Tomasz Garlicki 1849-1850
17 Piotr Bychawski 1850-1868
18 Feliks Truszczyński 1868-1869
19 Józef Mleczek 1869-1871
20 Roman Bronik 1875-1877
21 Antoni Kwiatkowski 1878-1880
 
22 Feliks Kamiński 1880-1888
23 Stanisław Retke 1888-1892
24 Antoni Komorowski 1892-1908
25 Antoni Rudziński 1908-1913
26 Julian Kiliński 1913-1923
27 Andrzej Borsukiewicz 1923-1925
28 Ludwik Wielgosz 1925-1928
29 Wojciech Bojarczuk 1918-1933
30 Józef Czarnecki 1933-1940
31 Stanisław Orłowski 1940-1941
32 Władysław Dziewulski 1941-1941
33 Wincenty Łapkiewicz 1941-1942
34 Jan Modrzejewski 1942-1947
35 Edward Dolecki 1947-1955
36 Ignacy Kilis 1955-1961
37 Stefan Sawecki 1961
38 Franciszek Nucia ....do 1995
39 Stanisław Michał Budzyński 1995-2009
40 Zygmunt Żółkiewski 2009

 

Aktualnie online
· Gości online: 2

· Użytkowników online: 0

· Łącznie użytkowników: 22
· Najnowszy użytkownik: doterlepu1976
TPG - ORGANIZACYJNE
CELE TOWARZYSTWA
ZARZĄD
STATUT
DOKUMENTY TPG
KORESPONDENCJA
WYDARZENIA

GAZ ŁUPKOWY
WYSTAWY
KONKURSY
DOŻYNKI GMINNE
ZJAZDY ABSOLWENTÓW LO
WYDARZENIA 2005
WYDARZENIA 2006
WYDARZENIA 2007
WYDARZENIA 2008
WYDARZENIA 2009
WYDARZENIA 2011
WYDARZENIA 2014


 

GRABOWIEC
WZMIANKI HISTORYCZNE
JUBILEUSZE I ROCZNICE
IZBA PAMIĘCI
TWÓRCA LUDOWY
NOCLEGI
STOWRZYSZENIE ABSOLW. LO
GRABOWIEC Z LOTU PTAKA
SKOROWIDZE AKT METRYKALNYCH
ROZKŁAD JAZDY BUS..
RESTAURACJA 'AMELIA'

Z ARCHIWUM KLISZ FOTOGRAFICZNYCH

GMINA GRABOWIEC
MAPA GMINY
PLANY ROZWOJU GMINY
STRATEGIA ROZWOJU GMINY
W MEDIACH O GMINIE
PARAFIA GRABOWIEC
PARAFIA TUCZĘPY
WSPOMNIENIA
HONOROWY OBYWATEL
ZASŁUŻONY OBYWATEL
KOŁO PSZCZELARZY
CMENTARZE
REZERWATY I PARKI
FOTO-GALERIA
FOTOREPORTAŻ
LUDZIE Z PASJĄ
FOTKI TADEUSZA KĄKOLA

GRABOWIEC W INTERNECIE

WSPÓŁDZIAŁAMY

Wygenerowano w sekund: 0.01 trulib.blogspot.com