25 Maj 2022 22:23
Nawigacja
Artykuły » SIEDEM WIEKÓW GRABOWCA » SIEDEM WIEKÓW GRABOWCA - WSTĘP
SIEDEM WIEKÓW GRABOWCA - WSTĘP


Opracowanie graficzne
MIROSŁAW ZDRODOWSKI-ZDROZDOWSKI
Indeks osób: KATARZYNA DARWAJ-DROPKO
Redaktor ANNA WÓJCIK
Redaktor techniczny TOMASZ BIELSKI
Fotografie: 
Tadeusz Halicki, Zbigniew Jaśkiewicz, Benedykt Józefko, L. Sokołowski, Andrzej Polakowski oraz ze zbiorów Muzeum Czartoryskich w Krakowie, AGAD, WAPL, Kroniki Gminy Grabowiec, Autora
Mapy
JOANNA FĄFROWICZ-WYPYCH
Wydano na zlecenie Urzędu Gminy w Grabowcu przy pomocy finansowej Urzędu Wojewódzkiego w Zamościu
CIP — Biblioteka Narodowa
Jaroszyński Wacław Siedem wieków Grabowca / Wacław Jaroszyński. — Lublin: Wy da w. Lubelskie, 1991, ISBN 83-222-0561-9
(g) Copyright by Wacław Jaroszyński, Lublin 1991. WYDAWNICTWO LUBELSKIE • 1991
Wydanie I. Nakład 930+70 egz. Ark. wyd. 17,9. Ark. druk. 16,25+4 (wkładki z ilustr.)
Oddano do składania w marcu 1988 r. Podpisano do druku w styczniu 1991 r.
Druk: Białostockie Zakłady Graficzne, Białystok, Al. 1000-lecia Państwa Polskiego 2. Zam. 630/88

Na zdjeciu: Wacław Jaroszyński - honorowy Obywatel Gminy, rozmawia z dziennikarką Radia Lublin w dniu obchodów 740-lecia Grabowca >> więcej

O autorze:

Wacław Jaroszyński jest autorem licznych publikacji, dotyczących dziejów ziemi hrubieszowskiej i losów jej mieszkańców. Napisał wiele artykułów do lokalnych gazet a m.in. artykuł „Władysław Czachurski artysta malarz, 1850-1911” zamieszczony w Kalendarzy Lubelskim z 1982 roku.
Siedem wieków Grabowca jest pokłosiem zainteresowań i badań Autora nad dziejami dawnego miasta królewskiego w ziemi bełskiej – Grabowca. O Grabowcu wzmianki pojawiły się już w 1268 r. Do drugiej połowy XVII wieku, był politycznym i gospodarczym dość rozległego terytorium aby w 1807 roku stać się miastem prywatnym. W roku 1869 Grabowiec przemianowany został na osadę. 
Książka stanowi pierwszy syntetyczny zarys historii Grabowca.


SPIS TREŚCI:

- Tytułowa, Wstęp
- I Najdawniejszy Grabowiec (1268-1447)
II Dzieje miasta na przełomie wieków (1447 –1650)
III Grabowiec u schyłku dawnej Rzeczypospolitej 
IV Miasto rządowe w zaborze austriackim (1772-1809)
V Miasto prywatne w Księstwie Warszawskim (1809-1814)
VI Zamiana miasta Grabowca na osadę (1815-1918)
- VII Międzywojenne dzieje Grabowca (1918-1939)
VIII (W latach II wojny i okupacji (1939-1944)
IX Grabowiec w Polsce Ludowej (1944-1989) 
- X Zakończenie
Aneks - Komentarz wydawcy

Aneks - Dokumenty z lat 1447-1869 - cz.I
Aneks - Dokumenty z lat 1447-1869 - cz.II
Aneks - Dokumenty z lat 1447-1869 - cz.III
Kadencje burmistrzów grabowieckich (1643-1829)
Mieszkańcy polegli w latach 1944-1946
- Bibliografia
Spis ilustracji

Rekonstrukcja Zamku Grabowieckiego. 
(Makieta w Regionalnej Izbie Pamięci)

 

 


 

 Wstęp


Grabowiec, dawne miasto grodowe w województwie bełskim, jest dziś osadą gminną w województwie zamojskim. (obecnie w lubelskim przyp. TH)

Wymieniony w publikacji Miasta polskie w Tysiącleciu jako jedna z najstarszych organizacji wczesno-miejskich, należy do miast nie mających swojej monografii. Potrzebę historycznego opracowania dziejów Grabowca odczuwali najbardziej miłośnicy przeszłości osady, pragnący poznać różnorodne procesy rozwojowe, jakie dokonywały się na terytorium ziemi bełskiej.

Okazją do napisania niniejszej książki stała się 700 rocznica istnienia Grabowca i informacji o mim na kartach kronik, która przypadała na rok 1968. Inspiracją była przynależność jej autora do Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego, patronowało zaś temu przedsięwzięciu społeczeństwo i władze Grabowca.

Odtworzenie historii Grabowca i losów jego mieszkańców nastręczyło wielu trudności, wymagało bowiem licznych poszukiwań w archiwach krajowych i zbiorach rękopiśmiennych bibliotek, a także penetracji materiałów publikowanych. Dzieje Grabowca do połowy XVII w. znane są dzięki badaniom prowadzonym nad przeszłością i rolą miast w powiece bełskim przez Henryka Stamirskiego (Powiat grabowiecki w 1472 r.) oraz Maurycego Horna (Kryzys gospodarczy powiatowego miasteczka Grabowca w ziemi bełskiej w I połowie XVII wieku i walka jego mieszkańców z uciskiem feudalnym; Rzemioslo miejskie województwa bełskiego w I polowie XVII wieku). Wiek XVIII jest przedmiotem badań Krystyny Wróbel--Lipowej (Kultura materialna miast królewskich województwa belskiego w XVIII wieku. Dubienka, Grabowiec, Horodło, Tyszowce).

Niektóre wy darzenia z jego przeszłości, szczególnie te bliższe naszym czasom, były zaś wzmiankowane w różnych pracach naukowych i popularnonauko wych, a także artykułach prasowych.

Najstarsze przywileje miejskie, łącznie z dokumentem przeniesienia Grabowca na prawo magdeburskie (17 voluminów ksiąg miejskich), znajdują się w Archiwum Państwowym w Lublinie. W zbiorach tego archiwum znajdują się również księgi grodzkie powiatu grabowicck'ego. księga grodzka horodelska,. a w niej m. in. lustracja miasta z roku 1627, informacje o działalności trzech ostatnich burmistrzów, stosunkach prawnych i układach zwyczajowych między dworem a miastem, burmistrzami i mieszczanami, oraz akta administracyjne z okresu powstania styczniowego.

 

Materiały źródłowe do dziejów miasta a potem osady Grabowiec z okresu Księstwa Warszawskiego (11 poszytów), Królestwa Kongresowego oraz akta Skarbu Koronnego (np. lustracje królewszczyzn) przechowy wane są w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie. Dziejów osady nie udałoby się odtworzyć bez sięgnięcia do zbiorów Archiwum Kurii Lubelskiej, Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego, Biblioteki KUL, a także zbiorów prywatnych oraz kronik współczesnych — gminy Grabowiec min. miejscowego Koła ZBoWiD.

Monografia niniejsza skonstruowana została na zasadzie chronologicznej. Poszczególne jej rozdziały poświęcone są kolejnym etapom historycznego rozwoju Grabowca. W obrębie każdego z nich omówiono aspekty życia miejskiego charakterystyczne dla danej epoki — problem osadzenia miasta, samego przywileju lokacyjnego, historię herbu i pieczęci miejskiej, zmiany ustroju i przynależności terytorialnej, strukturę społeczną i wyznaniową.

Nie wszystkie zagadnienia związane z dziejami Grabowca mogły być przedstawione z taką samą dokładnością. Nie zawsze pozwalał na to stan źródeł. Lata zaś okupacji potraktowano w sposób syntetyczny ze względu na mnogość faktów i zdarzeń.

Wiele uwagi poświęcono współ czesnym dziejom, omawiając zagadnienia polityczne, społeczne i kulturalne, istotne dla rozwoju Grabowca w czasach Polski Ludowej.

Dopełnieniem materiału zawartego w monografii jest Aneks, będący wyborem źródeł do dziejów Grabowca (dotyczy głównie lat 1447—1869) oraz bibliografia wydawnictw źródłowych i opracowań. Ostateczny kształt uzyskała monografia dzięki cennym wskazówkom jej recenzentów i jednocześnie pierwszych czytelników — doktora Ryszarda Szczygła i profesora Józefa Mazurkiewicza.

Książka ta adresowana jest przede wszystkim do mieszkańców i miłośników Grabowca. Została napisana również z myślą o czytelnikach, dla których będzie źródłem informacji o przeszłości regionu, a dla innych pomocą w zrozumieniu dzisiejszego dnia osady uwarunkowanego tradycją historyczną.


Cd. - I Najdawniejszy Grabowiec (1268-1447)
Aktualnie online
· Gości online: 3

· Użytkowników online: 0

· Łącznie użytkowników: 22
· Najnowszy użytkownik: doterlepu1976
TPG - ORGANIZACYJNE
CELE TOWARZYSTWA
ZARZĄD
STATUT
DOKUMENTY TPG
KORESPONDENCJA
WYDARZENIA

GAZ ŁUPKOWY
WYSTAWY
KONKURSY
DOŻYNKI GMINNE
ZJAZDY ABSOLWENTÓW LO
WYDARZENIA 2005
WYDARZENIA 2006
WYDARZENIA 2007
WYDARZENIA 2008
WYDARZENIA 2009
WYDARZENIA 2011
WYDARZENIA 2014


 

GRABOWIEC
WZMIANKI HISTORYCZNE
JUBILEUSZE I ROCZNICE
IZBA PAMIĘCI
TWÓRCA LUDOWY
NOCLEGI
STOWRZYSZENIE ABSOLW. LO
GRABOWIEC Z LOTU PTAKA
SKOROWIDZE AKT METRYKALNYCH
ROZKŁAD JAZDY BUS..
RESTAURACJA 'AMELIA'

Z ARCHIWUM KLISZ FOTOGRAFICZNYCH

GMINA GRABOWIEC
MAPA GMINY
PLANY ROZWOJU GMINY
STRATEGIA ROZWOJU GMINY
W MEDIACH O GMINIE
PARAFIA GRABOWIEC
PARAFIA TUCZĘPY
WSPOMNIENIA
HONOROWY OBYWATEL
ZASŁUŻONY OBYWATEL
KOŁO PSZCZELARZY
CMENTARZE
REZERWATY I PARKI
FOTO-GALERIA
FOTOREPORTAŻ
LUDZIE Z PASJĄ
FOTKI TADEUSZA KĄKOLA

GRABOWIEC W INTERNECIE

WSPÓŁDZIAŁAMY

Wygenerowano w sekund: 0.02 trulib.blogspot.com