912,965 unikalne wizyty
Nawigacja
Artykuły » GRABOWIEC » Wzmianki historyczne
Wzmianki historyczne

Wzmianki historyczne o Grabowcu

 Grabowiec - widok z Góry Zamkowej

Makieta zamku grabowieckiego

w Regionalnej Izbie Pamiątek w Grabowcu.

Zamek grabowiecki.

Obraz autostwa Zofii Buczak z Grabowca, znajduje się w sali konferencyjnej Urzędu Gminy w Grabowcu

-------------------------------------------------

Herbem Grabowca, jak podaje heraldyk prof. Marian Gumowski, jest mur forteczny o trzech spiczastych wieżach. Wizerunek takiego herbu znany jest z trzech pieczęci miejskich z drugiej połowy XVI wieku.W roku 1847 zaprojektowano dla Grabowca nowy herb, który przedstawiał biały zamek o trzech basztach, stojący na zielonej górze. Na środkowej baszcie umieszczono chorągiew. Tło herbu było niebieskie. Herb ten nie zastał zatwierdzony.Właściwym herbem Grabowca, wg prof. Gumowskiego, jest czerwony mur forteczny z niebieskimi daszkami na trzech basztach na białym tle.Uchwałą Rady Gminy Nr III/22/02 z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Grabowiec , ustanowiony Herbem Gminy. Aktualnie uwidoczniony na metalowej pieczęci okrągłej z napisem w otoku " GMINA GRABOWIEC"
Z informacji uzyskanej z Centrum Heraldyki Polskiej (02-692 Warszawa, ul. Jadźwingów 13/22) wynika co następuje: "Herb Grabowca przedstawia: w polu srebrnym mur (ceglany) czerwony z trzema takimiż basztami nakrytymi dachami błękitnymi. Powinien zostać jednak poprawiony kształt tarczy - w polskiej heraldyce ten typ nie występuje. Jeśli ma być tarcza z "języczkiem" to prostokątna - tak jak w herbie Warszawy. Lepszym wzorem jest jednak gotycka-zaokrąglona u dołu. Ten typ występuje najczęściej w naszych herbarzach."

 

Lokacji Grabowca dokonał książę mazowiecki Ziemowit IV w 1394 r. O charakterze tego prawa wiemy niewiele. Dokument Władysława I, księcia bełskiego, wydany w Sokalu, 8 stycznia 1447 r. informuje o przeniesieniu miasta z prawa polskiego i ruskiego na prawo magdeburskie. Prawdopodobnie więc około 1447 r. odbyła się już tylko kolejna przebudowa ustrojowo-przestrzenna Grabowca.

Od czasów tej ostatniej lokacji do drugiej połowy XVI wieku Grabowiec był centrum gospodarczym dość rozległego terytorium. Obdarzony przywilejem magdeburskim i królewskimi nadaniami jako miasto przeżywał swój okres politycznej i gospodarczej świetności. Przez niemal 130 lat, do założenia Zamościa, nie obawiano się konkurencji Hrubieszowa, Szczebrzeszyna czy innych sąsiednich miasteczek.Po latach świetności, w połowie XVII w. nastąpiło zahamowanie rozwoju życia miejskiego. Było to następstwem przede wszystkim zniszczeń wojennych — wielokrotnych najazdów Tatarów i walk z oddziałami Szwedów. Ponadto zmniejszyła się liczba stałych mieszkańców Grabowca i zmieniła się struktura ludności. Grabowianie wyzbywali się parcel miejskich, które, podobnie jak handel i rzemiosło, przeszły w ręce żydowskiej społeczności. Do zubożenia miasta przyczyniła się utrata podatku targowego i jarmarcznego oraz postawa starostów, którzy przejęli od miasta prawo propinacji i ingerowali w gospodarkę miejską, uszczuplając jej dochody. Nawet zwiększona liczba domów w mieście w drugiej połowie XVIII w. nie przesądziła o powrocie Grabowca do roli, jaką odgrywał w czasach swojego największego rozwoju.
Lata rozbiorów i zmiana przynależności terytorialnej spowodowały dalszy regres w rozwoju miasta. W okresie zaboru austriackiego (lata 1772—1809) ograniczeniu uległo sądownictwo miejskie, które częściowo przejął sędzia dominialny. Instytucja prawa własności, nieznacznie ograniczana w czasach Rzeczpospolitej Szlacheckiej przez starostów, po przejściu miasta w ręce prywatne (rok 1807) uległa istotnemu ograniczeniu. Przejawiło się to w rozszerzeniu świadczeń i prób ich egzekwowania od mieszczan i w konsekwencji doprowadziło do zatargów i procesów z prywatnymi właścicielami miasta. W latach zaboru rosyjskiego (1815—1918) dalsze zahamowanie rozwoju spowodowało, iż stał się Grabowiec zapóźnionym miasteczkiem z ciągle ubożejącą ludnością. Dało to w konsekwencji zamianę miasta na osadę. W tych niekorzystnych dla siebie latach grabowia-nie niejednokrotnie angażowali się w ruchu niepodległościowym, składając dowody swojego patriotyzmu i poszanowania rodzimych tradycji.

Kolejne etapy historycznego rozwoju Grabowca wskazują, że w ciągu siedmiu wieków początkowo miasto, a potem osada przeżywało okresy rozkwitu i upadku. Grabowiec był bowiem miastem małym, którego rola w dziejach regionu ulegała zmianom. Sprzyjało temu położenie na terenie pogranicznym — ziemi bełskiej, w czasach staropolskich obszarze spornym pomiędzy Polską i Rusią, zmieniającym swoją przynależność państwową.Najstarszą wzmiankę o Grabowcu zawiera kronika ruski Latopis Hipacki oraz Kronika Nestora z około 1113 roku Powieść minionych lat. We wczesnym średniowieczu był już więc Grabowiec jednym z ważniejszych grodzisk na ziemi bełskiej. Osadą wczesnomiejską stał się prawdopodobnie w pierwszej połowie XIII wieku, po upadku Czerwienia.

Lata rozbiorów i zmiana przynależności terytorialnej spowodowały dalszy regres w rozwoju miasta. W okresie zaboru austriackiego (lata 1772—1809) ograniczeniu uległo sądownictwo miejskie, które częściowo przejął sędzia dominialny. Instytucja prawa własności, nieznacznie ograniczana w czasach Rzeczpospolitej Szlacheckiej przez starostów, po przejściu miasta w ręce prywatne (rok 1807) uległa istotnemu ograniczeniu. Przejawiło się to w rozszerzeniu świadczeń i prób ich egzekwowania od mieszczan i w konsekwencji doprowadziło do zatargów i procesów z prywatnymi właścicielami miasta. W latach zaboru rosyjskiego (1815—1918) dalsze zahamowanie rozwoju spowodowało, iż stał się Grabowiec zapóźnionym miasteczkiem z ciągle ubożejącą ludnością. Dało to w konsekwencji zamianę miasta na osadę. W tych niekorzystnych dla siebie latach grabowia-nie niejednokrotnie angażowali się w ruchu niepodległościowym, składając dowody swojego patriotyzmu i poszanowania rodzimych tradycji.Ożywienie życia miejskiego nastąpiło w latach 1918—1939, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Zniszczenia I wojny światowej odcisnęły jednak mocne piętno — uboga była i lud-dność Grabowca i materialne zasoby miasta. Specyfika dwudziestolecia międzywojennego, trudności gospodarcze, które musieli pokonywać mieszkańcy i władze Grabowca nie sprzyjały inicjatywom, a podjęte działania nie mogły zaspokoić potrzeb miasta w żadnej z dziedzin życia społecznego.Trudną sytuację Grabowca pogłębiła wojna polsko-niemiecka 1939 r. i lata okupacji hitlerowskiej, podczas których uległo spaleniu wiele budynków, zmniejszyła się znacznie liczba stałych mieszkańców. Nie przeszkodziło to jednak grabowianom w podjęciu walki z okupantem poprzez uczestniczenie w podziemnym ruchu oporu. Efektem tej walki i szczególnej sytuacji terytorialnej było powstanie wiosną 1944 r. „Rzeczpospolitej Grabowieckiej".
Po odbudowie zniszczeń wojennych weszła osada na drogę kolejnej swojej przebudowy politycznej, społecznej, gospodarczej, urbanistycznej i kulturalnej. Wraz z tymi przemianami zmieniło się oblicze Grabowca, inna uzyskał też rangę w dzisiejszym województwie zamojskim (obecnie na powrót w lubelskim, przp.TH). Świadomość tych zmian jest źródłem patriotyzmu dla jego mieszkańców i miłośników, dumnych z bogatej i barwnej przeszłości swojego miasteczka. Dbałość o przeszłe dzieje i dalszy rozwój sprawia zapewne, że już dziś, w dobie zagrożenia środowiska naturalnego, jest Grabowiec oazą ciszy i czystego powietrza i może kiedyś będzie, ze względu na interesującą rzeźbę terenu, ośrodkiem rekreacyjnym.
Troskę o przyszłość Grabowca wyrażali niejednokrotnie mieszkańcy i miłośnicy miasteczka, proponując nawet założenie Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Grabowieckiej. Nie gardźmy zatem małą osadą w sercach naszych i z nawyku nazywaną miastem, bo takim było ono w dokumentach civitas, oppidum. Odwiedzajmy je i wykorzystujmy dlań zdobytą przez siebie wiedzę, a także „niech każdy z nas (mieszkaniec i miłośnik) je kocha, jak kocha matka swe dziecko".
Wacław Jaroszyński (Siedem wieków Grabowca)

 

 

 

Wacław Jaroszyński - Siedem wieków Grabowca >>

 

 

 

 

 

 

 

 


 

Historia Grabowca od roku 1815 - 1939 - plik pdf - 802 KB


 

Karol Chilewicz - Kultura muzyczna Grabowca. Historia i współczesność - pdf >>7,36 MB

Aktualnie online
Gości online: 1

Użytkowników online: 0

Łącznie użytkowników: 22
Najnowszy użytkownik: doterlepu1976
TPG - ORGANIZACYJNE
CELE TOWARZYSTWA
ZARZĄD
STATUT
DOKUMENTY TPG
KORESPONDENCJA
WYDARZENIA

GAZ ŁUPKOWY
WYSTAWY
KONKURSY
DOŻYNKI GMINNE
ZJAZDY ABSOLWENTÓW LO
WYDARZENIA 2005
WYDARZENIA 2011
WYDARZENIA 2014


 

GRABOWIEC
WZMIANKI HISTORYCZNE
JUBILEUSZE I ROCZNICE
IZBA PAMIĘCI
TWÓRCA LUDOWY
NOCLEGI
STOWRZYSZENIE ABSOLW..
GRABOWIEC Z LOTU PTAKA
SKOROWIDZE UMZ
ROZKŁAD JAZDY BUS..
RESTAURACJA 'AMELIA'

GMINA GRABOWIEC
MAPA GMINY
PLANY ROZWOJU GMINY
STRATEGIA ROZWOJU GMINY
W MEDIACH O GMINIE
PARAFIA GRABOWIEC
PARAFIA TUCZĘPY
WSPOMNIENIA
HONOROWY OBYWATEL
ZASŁUŻONY OBYWATEL
KOŁO PSZCZELARZY
CMENTARZE
REZERWATY I PARKI
FOTO-GALERIA
FOTOREPORTAŻ
LUDZIE Z PASJĄ

Ostatnie artykuły
MINIONY CZAS ks.Wald...
Sto lat Grabowca w d...
WYDARZENIA W ROKU 2005
WYDARZENIA W ROKU 2012
WYDARZENIA W ROKU 2014
GRABOWIEC W INTERNECIE

WSPÓDZIAŁAMY

Copyright © 2012 - Tadeusz Halicki - Administrator. E-mail: thalicki@poczta.onet.pl
Administrator - Tadeusz Halicki: thalicki@poczta.onet.pl
Powered by PHP-Fusion copyright © 2002 - 2017 by Nick Jones.
Released as free software without warranties under GNU Affero GPL v3.
Wygenerowano w sekund: 0.05