30 Styczeń 2023 20:10
Nawigacja
Artykuły » CMENTARZE » Danuta Kowałko - Zamojskie cmentarze. GRABOWIEC
Danuta Kowałko - Zamojskie cmentarze. GRABOWIEC

 

Cmentarz grabowiecki - zdjęcie lotnicze (geoportal.gov.pl)

Powiększ zdjęcie >>                                        - Drugie zdjęcie >>

Galeria zdjęć - cmentarz grabowiecki >> 

Cmentarz grabowiecki - album >> 


 

GRABOWIEC

Cmentarz rzymskokatolicki, d. także prawosławny i grekokatolicki, czynny.


Położenie - 600 m na zachód od kościoła, przy drodze do Siedliska, poza zabudową;).

 

Historia - parafię łacińską w Grabowcu założył w 1394 r. książę Ziemowit IV. Pierwszy kościółek ufundował książę Ziemowit IV w tym samym roku. Był on murowany z kamienia. W roku 1500 kościół spalili Tatarzy. Kolejne trzy świątynie ulegały zniszczeniu także od pożarów. Obecnie istniejący kościół powstał w 1855 r. Jego fundatorami byli właściciele okolicznych majątków oraz włościanie.

Cerkiew w Grabowcu istniała przed 1394 r. Ostatnią świątynię rozebrano w roku 1954. Pierwotnie zmarłych grzebano przy świątyniach. Cmentarz grzebalny poza miastem, założony został dla katolików obydwu obrządków, między 1792 a 1798 rokiem. W latach 1875 -1926 korzystali z niego także prawosławni. Przez cały czas pozostawał w administrowaniu parafii rzymskokatolickiej. Układ- wydłużony prostokąt o powierzchni 3,8 ha, podzielony na kwatetry.

Główny element rozplanowania stanowi aleja biegnąca od bramy w kierunku południowo- zachodnim, przez cały cmentarz. W południowej części znajduje się kwatera wojskowa. Obok kwatery kopiec ziemny poświęcony powstańcom styczniowym. Groby lokowane różnorodnie.

Stan zachowania - na cmentarzu zachowało się około 100 kamiennych i żeliwnych nagrobków sprzed 1945 i'., w tym jeden, prawdopodobnie z k. XVIII w., dwa z 1 pol.XIX w., 68 z 2 pol XIX w., pozostałe z XX w. XVIII - wieczny nagrobek kamienny jest w postaci postumentu z nadstawą w kształcie walca, zwieńczonej hełmem z krzyżem. Na nagrobku płaskorzeźby czaszki, piszczeli i symboli maryjnych. Inskiypcja nagrobna nieczytelna.

 

Grób proboszcza grabowieckiej parafii ks. Dudzińskiego i jego matki. Ogrodzenie grobu wykonano z  balustrady pochodzacej  z grabowieckiego kościoła (usunięta przez proboszcza ks. Stefana Saweckiego)
Foto. Tadeusz Halicki

Nagrobki z 1 pol.XIX w.: kamienny obelisk zwieńczony żeliwnym krzyżem, całość w żeliwnym, ażurowym ogrodzeniu (Dudzińska Karolina zm.1841 r.); monumentalny obelisk na postumencie przykrytym płytą z wielostopniowym gzymsem uskokowym. Z boków postumentu wystają bloki kamienne w kształcie trumny (Dobrowolski Wacław zm. 1845r.). Pozostałe nagrobki w postaci: kamiennych krzyży na prostopadlo-ściennych postumentach; kamiennych krzyży imitujących pnie drzew na kopcach kamieni; żeliwnych, ażurowych krzyży; obelisków; złamanych kolumn; płyt poziomych; figurek aniołków na grobach dzieci. Pizy nagrobkach żeliwne i kamienne plotki. Szczególnie interesujące są kamienne rzeźby: kobiety klęczącej przy kolumnie (Józef Sadowski. 1 pol. XX w.) oraz Chrystusa dźwigającego krzyż (Nowaczewska Katarzyna zm.1914 r.). Obie pochodzą z bardzo dobrych warsztatów kamieniarskich, a pierwsza z nich może mieć rodowód u XIX - wiecznych mistrzów lwowskich.

 

Foto. Tadeusz Halicki

Pomnik (prawdopodobnie) autorstwa jednego z lwowskich rzeźbiarzy. 

 

 

Na uwagę zasługuje także nagrobek Pawła Kicińskiego zm.1894 r. (kamienny postument z urną zwieńczoną żeliwnym krzyżem, urna zdobiona motywami roślinnymi). Ciekawym pod względem plastycznym jest nagrobek Katarzyny Trybalskiej zm. 1912 r. (Stella w formie krzyża wpisanego w kolo, zdobiona motywami roślinnymi). Osobliwością centralnej części cmentarza są drewniane nagrobki z 1 pol. XX w. Mają one formy: obelisków i krzyży z ramionami zakończonymi kulami, na postumentach zdobionych ornamentami roślinnymi, o belkach pionowych rozszerzających się ku dołowi, imitujących nagrobki kamienne, itp. Wyróżnione mogiły - pod kopcem ziemnym pochowanych jest kilku powstańców styczniowych, których szczątki przeniesiono na cmentarz w 1907 r. (podczas budowy kapliczki na skrzyżowaniu ulic Skierbieszowskiej i 700-lecia, gdzie wcześniej byli pochowani); Tulian Świdziński właściciel dóbr Bereście zm. 1873 r.; grobowiec rodziny Czachórskich. właścicieli dóbr w Grabowczyku, z symbolicznym grobem Władysława Czachórskiego - malarza, zmarłego w Monachium (1850 - 1910; grób rodzinny Glasserów i Skomorowskich. właścicieli dóbr w Skomorochach; grób rodzinny Rudnickich, właścicieli dóbr w Omatowicach, Tuszynie i Tuczępach; w kwaterze wojskowej pochowanych jest 59 żołnierzy Oddziału Kawalerii Grupy "Kowel" płk. L Koca oraz ranni ze szpitala polowego w Grabowcu, zamordowani 24 i 25.IX. 1939 r., przez żołnierzy Armii Czerwonej. Spoczywają tu i między innymi ppor. rez. lekarz Marian Finto z Baranowicz, ppor. rez. piech. Jan i Mazur zastępca dowódcy improwizowanego szwadronu kawalerii grupy "Kowel", kpr. i pchor. Teodor Perczak. kpi. dr med. Henryk Wiślicki z 9 pp Leg. poległ 5. IX.; 

 

 

Okazały kamienny obelisk, wzniesiony nad XIX-wiecznym grobem rodziny Rudnickich, właścicieli dóbr w Ornatowicach. Mjr Kazimierz Wróblewski "Maryśka", dowódca oddziału leśnego AK, skoligacony przez żonę z Rudnickimi, wybrał ten grób na miejsce swojego wiecznego spoczynku. Foto. Tadeusz Halicki

Drzewostan - na cmentarzu, na pocz. lat 80 - tych rosło około 200 drzew (lipy, klony, jesiony, kasztanowce, robinie, brzozy, dęby, luje). W pol. lal 80 - tych wiele drzew wycięto w ramach źle pojętej pielęgnacji. Części: wschodnia i centralna mają charakter parkowy. Między starymi nagrobkami tu rosną drzewa w swobodnym nasadzeniu oraz wyznaczają granice kwater. Wiele drzew osiągnęło rozmiary pomników przyrody. Ogrodzenie - z pełnych i ażurowych elementów betonowych. Rej. zab.: A/327 z 1985 r.

 Galeria zdjęć - cmentarz grabowiecki >> 

Cmentarz grabowiecki - album "Historia w nagrobkach zaklęta" >> 

 


 

GRABOWIEC - Cmentarz żydowski, "stary", nieczynny.

 
Położenie - 200 m na południe od rzeki Wolicy, na przedłużeniu obecnej ulicy Wspólnej i północnym skłonie góiy tworzącej tzw. Działy Grabowieckie. Historia -cmentarz grzebalny zalpżony został w 1720 r. Powiększony w 1772 r. o trzy sążnie. Czynny do k. XIX w. W roku 1900 zamknięty z powodu zapełnienia pochówkami (założono wówczas cmentarz nowy). Zdewastowany przez Niemców podczs II wojny światowej. Układ - pierwotne granice cmentarza trudno ustalić. Teren uznawany obecnie za cmentarz, ma kształt wycinka kola o powierzchni około 1 ha. Nie zachowały się żadne ślady pozwalające odczytać układ przestrzenny cmentarza. Stan zachowania - nagrobki nie występują. Wykorzystane zostały przez hitlerowców do budowy chodników przy siedzibie gestapo w Grabowcu (okolice obecnej remizy przy ulicy 700 - lecia). Drzewostan - nie występuje. Teren cmentarza porasta trawa. Ogrodzenie - obecnie cmentarz nieogrodzony. Pierwotnie był otoczony walem ziemnym, przed II wojną światową drewnianym płotem.

POWRÓT >>

 


 

GRABOWIEC - Cmentarz żydowski "nowy", nieczynny.


Położenie - 50m na północ od drogi z Grabowca do Hrubieszowa, na wschodnim krańcu osady, poza zabudową w wąwozie.
Historia - cmentarz grzebalny założony został w 1891 r., po zapełnieniu cmentarza starego. Funkcjonował do 1942 r. W czasie II wojny zdewastowany przez Niemców.
Układ - pierwotne granice cmentarza trudne sa do określenia. Teren uznawany za cmentarz ma kształt wydłużonego czworoboku o powierzchni 1,3 ha, w tym około 0,4 ha wolne od pochówków. Nie zachowały się żadne ślady pozwalające odczytać układ przestrzenny cmentarza. Stan zachowania - macewy nie zachowały się. Wykorzystane zostały przez Niemców do wykładania chodników w Grabowcu. Wyróżnione mogiły - wiosną 1942 r. Niemcy rozstrzelali na cmentarzu 30 Żydów z Grabowca, których pochowano w miejscu egzekucji.
Drzewostan - nie występuje. Teren cmentarza porastają samosiewy drzew i krzewów (tarnina, drzewa owocowe), tworzące trudne do przebycia zarośla. Ogrodzenie - brak.


POWRÓT >>

 

 

Aktualnie online
· Gości online: 2

· Użytkowników online: 0

· Łącznie użytkowników: 22
· Najnowszy użytkownik: doterlepu1976
TPG - ORGANIZACYJNE
CELE TOWARZYSTWA
ZARZĄD
STATUT
DOKUMENTY TPG
KORESPONDENCJA
WYDARZENIA

GAZ ŁUPKOWY
WYSTAWY
KONKURSY
DOŻYNKI GMINNE
ZJAZDY ABSOLWENTÓW LO
WYDARZENIA 2005
WYDARZENIA 2006
WYDARZENIA 2007
WYDARZENIA 2008
WYDARZENIA 2009
WYDARZENIA 2011
WYDARZENIA 2014


 

GRABOWIEC
WZMIANKI HISTORYCZNE
JUBILEUSZE I ROCZNICE
IZBA PAMIĘCI
TWÓRCA LUDOWY
NOCLEGI
STOWRZYSZENIE ABSOLW. LO
GRABOWIEC Z LOTU PTAKA
SKOROWIDZE AKT METRYKALNYCH
ROZKŁAD JAZDY BUS..
RESTAURACJA 'AMELIA'

Z ARCHIWUM KLISZ FOTOGRAFICZNYCH

GMINA GRABOWIEC
MAPA GMINY
PLANY ROZWOJU GMINY
STRATEGIA ROZWOJU GMINY
W MEDIACH O GMINIE
PARAFIA GRABOWIEC
PARAFIA TUCZĘPY
WSPOMNIENIA
HONOROWY OBYWATEL
ZASŁUŻONY OBYWATEL
KOŁO PSZCZELARZY
CMENTARZE
REZERWATY I PARKI
FOTO-GALERIA
FOTOREPORTAŻ
LUDZIE Z PASJĄ
FOTKI TADEUSZA KĄKOLA

GRABOWIEC W INTERNECIE

WSPÓŁDZIAŁAMY

Wygenerowano w sekund: 0.01 trulib.blogspot.com